Ana Sayfa Gündem 21 Nisan 2023 8 Görüntüleme

Trafik Kazası Tazminat Nasıl Hesaplanır

Trafik kazalarında tazminat hesaplanması birçok vakit sıkıntılar yaratıyordu. Kanun üzerinde yapışan son değişikliklerle kazazedelere yeni haklar tanındı. 

Evet tekraren değiştirdiler, tekrar değişti muhtemelen tekrar değişecek. 

Trafik kazalarından sonra yapılan tazmat hesaplaması ile ilgili olarak yaptığı çalışmalarla tanınan İstanbul Barosu Avukatlarından Avukat Armağan Dinlenç bahis üzerinde yapılan değişiklikleri ve uygulamaları anlatıyor.

NE OLDU

Reklama gelince berbat günlerde daima yanımızda olduğunu söyleyen lakin yıllardır elindeki genel kaidelerle daima oynayan, kanun değiştirten, içtihatları hiçe sayıp vatandaşın hakkını ödemeyen sigorta şirketlerinin son numarası, kim bilir kaçıncı kere mevzuat değiştirmek olmuştu. En son bunu, genel kurallarda değişiklik yerine kanunla yapmıştı / yaptırmıştı.

Trafik kazalarında mevt ve yaralanma ve araç bedel kaybı tazminatlarının hesaplanma metodunu vatandaş aleyhine değiştiren bu yasa, nihayet Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi.

Yine bir yolunu bulup mevzuatı değiştirirler mi? Yıllardır bu davalara bakan bir avukat olarak aksini pek düşünemiyorum.

Değer kaybı tazminatı, dayanaktan mahrum kalma tazminatı ve daima sakatlık tazminatları hesaplanırken kullanılacak kriterler, ayrıyeten bedel kaybı hesaplama kriteri de Anayasa Mahkemesi’ nin AYM, E.2021/82, K.2022/167, 29/12/2022 kararı ile kaldırıldı, iptal edildi. Bu kriterler vatandaş aleyhineydi. Yetmiyormuş üzere kanun koyucu olmayan SEDDK’ ya da ( Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu  ) tazminat hesaplamaları ile ilgili  düzenleme yapma yetkisi veriyordu. Sigorta şirketleri de buraya gidip lobi, faaliyeti yapıp ikide bir genel koşullarda kendi lehlerine düzenlemeler yaptırıyorlardı. 

Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. Hususunda yer alan, hasar sebebiyle trafikten çekme yahut hurdaya çıkarılma süreci görmüş araçların paha kaybı tazminatı taleplerinin karşılanmayacağını unsurunun iptali talebi ise kabul edilmedi. 

KANUNUN ESKİ HALİ

Karayolları Trafik Kanunu

Maddi ve manevi tazminat:

Madde 90 – (Değişik: 14/4/2016-6704/3 mad.)

Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda[3] (…..)[1] öngörülen adap ve temellere tabidir. (Ek cümle:9/6/2021-7327/18 mad.) Bu tazminatlardan;

a) Kıymet kaybı tazminatı, aracın; piyasa pahası, kullanılmışlık seviyesi, hasara uğrayan modülleri ile hasar meblağı dikkate alınarak,

b) Takviyeden mahrum kalma tazminatı, ulusal doğum ve mevt istatistikleri kullanılarak hazırlanan hayat tablosu ve zarurî mali sorumluluk sigortası genel kaidelerinde yüzde 2’yi geçmemek üzere belirlenen iskonto oranı temel alınarak hayat anüiteleri ile genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun olarak,

c) Daima sakatlık tazminatı, ulusal doğum ve mevt istatistikleri kullanılarak hazırlanan hayat tablosu, zarurî mali sorumluluk sigortası genel kaidelerinde yüzde 2’yi geçmemek üzere belirlenen iskonto oranı ve daima sakatlık oranı temel alınarak hayat anüiteleri ile genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun olarak,

hesaplanır. Kelam konusu tazminatlar ve manevi tazminata ait olarak bu Kanunda[3] (…..)[2] düzenlenmeyen konular hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ait kararları uygulanır. 

(Ek fıkra:9/6/2021-7327/18 mad.) Bu hususun uygulanmasına ait yordam ve temeller Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından belirlenir.

KANUNUN YENİ HALİ

 

Maddi ve manevi tazminat:

Madde 90 – (Değişik: 14/4/2016-6704/3 mad.)

Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda[3] (…..)[1] öngörülen tarz ve asıllara tabidir. (Ek cümle:9/6/2021-7327/18 md.)  (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 29/12/2022 tarihli ve E.: 2021/82, K.: 2022/167 sayılı Kararı ile.) Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ait olarak bu Kanunda[3] (…..)[2] düzenlenmeyen konular hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ait kararları uygulanır. 

(Ek fıkra:9/6/2021-7327/18 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 29/12/2022 tarihli ve E.: 2021/82, K.: 2022/167 sayılı Kararı ile.)

 

[1] Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve E.: 2019/40, K.: 2020/40 sayılı Kararı ile, bu hususun birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya ters olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.

 

[2] Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve E.: 2019/40, K.: 2020/40 sayılı Kararı ile, bu unsurun ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya muhalif olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.

 

[3] 9/6/2021 tarihli ve 7327 sayılı Kanunun 18 inci hususuyla, bu fıkrada yer alan “Kanun” ibaresi “Kanunda” halinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

 

Maddenin sadeleştirilmiş pak metni şöyledir:

 

Maddi ve manevi tazminat:

Madde 90 – (Değişik: 14/4/2016-6704/3 mad.)

Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen yol ve asıllara tabidir. Kelam konusu tazminatlar ve manevi tazminata ait olarak bu Kanunda düzenlenmeyen konular hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ait kararları uygulanır. 

 ŞİMDİ NE OLACAK

 Mahkemelerce verilen kararları artık vatandaşın lehine olacak. Tazminat ölçüleri, iptal kararı öncesi değerli ölçüde azaltılmıştı lakin artık ( yeni bir değişiklik olmazsa ) trafik kazasında yaralanmış, trafik kazasında ölmüş kişi yakınları ve aracı trafik kazasında hasar almış bireylerin bedel kaybı tazminatları daha yüksek olacaktır. Teknik faizi uygulaması, % 2 iskonto uygulaması ( ki bu totalde çok yüksek bir tenzile sebep olmaktadır ) kaldırılmıştır. Yargıtay içtihatları neyse o halde tazminatlar hesaplanacaktır. Artık Yargıtay’ ın uygulaması TRH tablosu, progresif rant sistemi, kaza tarihindeki maluliyet hesap formülü halindedir. Bu hesaplamalar Yargıtay’ a kalmış bir iştir. Yargıtay her an bu kriterleri, Sigorta şirketleri lehine değiştire de bilir. Araç paha kayıpları da gerçek piyasa datalarına nazaran hesaplanabilecektir. Yani aracınız o kaza nedeni ile piyasa da ne kadar kıymet kaybediyorsa o ölçü piyasadan yapılacak araştırma ile tespit edilecek. İşin bu kısmında sigorta şirketlerine hak veriyorum. Soyut datalar üzerinden bedel kaybı hesabı yapılması, aktüerya üzerine temellendirilmiş sigorta mantığı ile bağdaşmamakta ve sigorta sistemine çok ziyan vermektedir.

 Yasa ne olursa olsun, birçok vakit sigortaların başlarına nazaran lobi yapıp değiştirttiği ” genel koşullar ” ne derse desin, bugüne kadar olduğu üzere bugünden sonra da hakkını bilmeyen, arayamayan vatandaşlara ve mevzuya hakim olmayan avukatlara tazminat ödememeye ya da üç kuruş tazminat vermeye devam edecekler. “Koskoca sigorta şirketi, ne verdiyse doğrudur ” mantığı ile ödemenin çok az olduğunu fark edemeyen vatandaşın hakkı, sigorta şirketine kalmaya devam edecek. Çabucak birtakım profesörler, akademisyenler, sigorta şirketleri lehine sistemli yazı yazan ve program yapan birtakım programcılar, muharrirler gazeteciler vs. sigorta şirketlerine taziye yazıları yazacaklar. Primler artacak deyip vatandaşa sopa gösterecekler. 

Panellerde, kongrelerde, toplantılarda ” biz geçen yıl şu kadar tazminat ödemişiz ” falan deyip bol sıfırlı sayılarla göz boyamaya çalışırlar ancak vermedikleri tazminatın ispatı, mahkemelerden aleyhlerine çıkan binlerce kararla ispatlıdır. ( 08.03.2023 )

TRAFİK KANUNU’ NUN 90. UNSURUNU DEĞİŞTİREN ANAYASA MAHKEMESİ’ NİN MÜNASEBETİ NEYDİ

Gerekçenin özeti şudur:

Kuralın belirlenmesine ait temelleri öngördüğü bir öbür tazminat tipi takviyeden mahrum kalma tazminatıdır. Bu prestijle kural, dayanaktan mahrum kalma tazminatının ulusal doğum ve vefat istatistikleri kullanılarak hazırlanan hayat tablosu ve mecburî mali sorumluluk sigortası genel kaidelerinde yüzde 2’yi geçmemek üzere belirlenen iskonto oranı temel alınarak hayat anüiteleri ile genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun olarak hesaplanacağını karara bağlamıştır. Dayanaktan mahrum kalma tazminatı, kişinin haksız fiil sebebiyle ölmesi hâlinde ölen kişinin maddi dayanağından yoksun kalan hak sahiplerinin bu mahrumiyet sebebiyle talep edebileceği tazminat çeşididir. Kuralda yer alan “…ulusal doğum ve vefat istatistikleri kullanılarak hazırlanan hayat tablosu…” ibaresinin tazminat hesabına temel oluşturan ziyan müddetinin belirlenmesini sağlayan bakiye ömrün ve hesap kıymetlerinin tespiti maksadıyla hazırlanan tabloları söz ettiği anlaşılmaktadır. Bu tarafıyla kural, ülkenin aktüel demografik yapısını temel alan ulusal doğum ve vefat istatistiklerine dayanılarak hazırlanan hayat tabloları kullanılarak bakiye ömrün ve aktüerya hesap bedellerinin belirlenmesini öngörmektedir.

Kurala nazaran mecburî mali sorumluluk sigortası genel kurallarında yüzde 2’yi geçmemek üzere belirlenen iskonto oranı temel alınarak hesaplama yapılmasının ise takviyenin geleceğe yönelik yıllık gelirleri dikkate alınarak hesaplanacak tazminatın peşin olarak ödenmesi sebebiyle indirim yapılmasını ve bu indirim oranına ait üst sonu söz ettiği anlaşılmaktadır.

Kuralda yer verilen hayat anüiteleri kavramı ise takviyenin yıllara nazaran irat olarak elde edeceği gelirlerin peşin olarak toplu ödenmesi hâlinde ödenecek tazminatın dayanağın ve takviyeden mahrum kalanların yaşı, cinsiyeti ve yıllara nazaran ömür olasılıkları dikkate alınarak hesaplanmasına ait formülleri söz etmektedir. Hayat anüitelerinin fonksiyonu dayanağın yaşı gözönünde bulundurularak belirlenen mümkün hayat mühleti kapsamında elde edilmesi olası gelirin ve dayanağın mümkün hayat müddeti içinde takviyeden mahrum kalanlara dayanak sağlayacağı müddetin gözetilmesi suretiyle yıllık ömür olasılıklarına ve iskonto oranlarına nazaran tazminatın hesaplanmasını sağlamaktır. Bu prestijle, kural takviyeden mahrum kalma tazminatının genel kabul görmüş aktüerya kurallarına, öteki bir sözle sigorta risklerine ve aktüerya bilimine dayanan hesaplama metotlarına uygun hesaplanmasını öngörmektedir.

Öte yandan kural, kişinin trafik kazasında vücut gücü kaybına uğraması hâlinde zarurî mali sorumluluk sigortası kapsamındaki daima sakatlık tazminatının hesaplanmasına ait asılları da düzenlemektedir. Bu prestijle kuralla daima sakatlık tazminatının ulusal doğum ve vefat istatistikleri kullanılarak hazırlanan hayat tablosu, mecburî mali sorumluluk sigortası genel kurallarında yüzde 2’yi geçmemek üzere belirlenen iskonto oranı ve daima sakatlık oranı temel alınarak hayat ünüiteleri ile genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun olarak hesaplanacağı karara bağlanmıştır.

Sürekli sakatlık tazminatı, haksız fiil sebebiyle vücut gücü kaybına uğrayan kişinin bu vücut gücü kaybı sebebiyle hayatı boyunca harcayacağı fazladan efor sebebiyle talep edebileceği tazminat tipidir. Daima sakatlık oranı ise kişinin uğradığı vücut gücü kaybını belirleyen orandır.

Anılan unsurun birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde ise kelam konusu tazminatlar ve manevi tazminata ait olarak bu Kanun’da düzenlenmeyen konular hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ait kararlarının uygulanacağı karara bağlanmıştır. Bu prestijle kanun koyucunun motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle üçüncü bireylere verilen ziyandan ötürü işletenin hukuksal sorumluluğu kapsamındaki tazminat borcunun, haksız fiilden doğan sorumluluk niteliği taşıdığını gözettiği anlaşılmaktadır.

Maddenin birinci hâlinde “Maddî tazminatın biçimi ve kapsamı ile manevî tazminat bahislerinde Borçlar Kanununun haksız fiillere ait kararları uygulanır.” denilmek suretiyle zarurî mali sorumluluk kapsamında sigorta şirketi tarafından ödenecek tazminatların kapsamının hâlihazırdaki 6098 sayılı Kanun’a nazaran belirleneceği karara bağlanmıştı. Bu prestijle anılan unsur metninin yürürlükte olduğu periyotta, motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle ziyan meydana gelmesi hâlinde motorlu taşıtı işletenin, şoförün, mümkün başka sorumluların ve mecburî mali sorumluluk sigortası kontratı yeterince bu ziyandan ötürü sorumlu olan sigorta şirketinin tamamının tazminat borçlarının kapsamı hâlihazırdaki 6098 sayılı Kanun’un haksız fiilden doğan sorumluluğu düzenleyen kararlarına nazaran belirlenmekteydi.

Motorlu taşıtın işletilmesi sebebiyle üçüncü şahısların kıymet kaybı, takviyeden mahrum kalma ve/veya daima sakatlık ziyanına uğraması hâlinde işletenin ve kazadan ötürü mümkün sorumlu öbür şahısların tazminat borçlarının kapsamı 6098 sayılı Kanun’a nazaran belirlenmektedir. Uğranılan zararın gerçek fiyatının ne olduğu anılan Kanun kapsamında açılan davalara ait yargı kararlarıyla şekillenmiştir. İşletenin tazminat borcunun ödenmesini teminat altına almak emeliyle zarurî kılınan mali sorumluluk sigortası uyarınca kontrat yapılmış olan sigorta şirketinin tazminat borcunun kapsamı ise dava konusu kurallara nazaran belirlenmektedir. Öbür bir tabirle haksız fiil niteliğindeki trafik kazasından doğan kelam konusu ziyanların tazmininden ötürü sorumlu olan şahısların tazminat sorumluluklarının hesaplanması farklı kurallara tabi kılınmaktadır. Bu da ziyan görenin gerçek ziyanının karşılanamaması riskini ortaya çıkarmaktadır.

Bu çerçevede işleten ve mümkün başka sorumluların 6098 sayılı Kanun’a nazaran hesaplanan tazminat borçlarının kapsamı ile sigorta şirketinin dava konusu kurallara nazaran hesaplanan tazminat borcunun kapsamı farklılaşabilecektir.

6098 sayılı Kanun’a nazaran hesaplanan paha kaybı, takviyeden mahrum kalma ve daima sakatlık tazminatlarının dava konusu kurallara nazaran hesaplanan paha kaybı, dayanaktan mahrum kalma ve daima sakatlık tazminatlarından yüksek bir ölçüye tekabül etmesi hâlinde üçüncü kişinin ziyanının, bu ziyanı teminat altına alması için öngörülmüş olan mecburî mali sorumluluk sigortası kapsamında karşılanamaması kelam konusu olabilecektir. Bu durumun ziyan gören kişi aleyhine sonuç doğuracağı ve karayolu mecburî trafik sigortasının öngörülmesinin temelinde yatan mağdurun gerçek ziyanının karşılanması maksadıyla bağdaşmayacağı açıktır.

Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 5., 17. ve 35. unsurlarına alışılmamıştır. İptali gerekir.

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

hack forum hacker sitesi hack forum bitcoin casino siteleri
hack forum forum bahis onwin fethiye escort bursa escort meritking meritking meritking meritking giriş izmit escort adana escort slot siteleri casibomcu.bet deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler Tarafbet izmir escort istanbul escort marmaris escort